Her gönderiyle ürünün yanında depodan dört kalem daha çıkar: koli ya da poşet, bant, dolgu ve etiket. Ürün stok programında adet adet düşer. Bu dört kalem ise çoğu mağazada yalnızca alış faturası olarak görünür; hangi siparişin ne kadar tükettiğini kimse bilmez.
Bu yazıda kargo malzemesi maliyetini üç sayıya çeviriyoruz: sipariş başı malzeme tutarı, ay sonu kaçak tablosu ve ne zaman kaç adet sipariş vereceğiniz. Kargo faturasının kendisini düşürmek için kargo maliyetlerini düşürme rehberine bakın; burada yalnız depodan çıkan malzeme var.
Sipariş başı kargo malzemesi maliyeti nasıl hesaplanır?
Aylık alış faturasını gönderi sayısına bölmek yanıltır: ay içinde stoğa giren koli de, kaybolan bant da o sayıya karışır. Bunun yerine her paket tipine (poşet, küçük koli, orta koli) bir reçete yazın: koli, bant metresi, dolgu metresi ve etiket. Reçete ürün başına yazılmaz; aynı koliye giden ürünler aynı reçeteyi paylaşır.
10 paketlik reçete ölçümü: masada ne olmalı?
Bant ve dolgu tüketimini tahmin etmeyin, tartın. Masaya şunları koyun:
- 1 gram hassasiyetli bir mutfak tartısı
- Açılmamış bir bant rulosu ve aynı tip rulodan çıkmış boş bir göbek
- Dolgu rulosu ya da torbası
- Her paket tipinden 10’ar sipariş
- Her günkü hızında çalışacak paketleme görevlisi
- Boş reçete tablosu: paket tipi, malzeme, miktar, birim, birim fiyat
Metre başına gram, dolu rulo gramından boş göbek gramını çıkarıp rulo etiketindeki metreye bölerek bulunur. Ruloyu 10 paketten önce ve sonra tartın; gram farkını metre başına grama, sonra 10’a bölünce koli başı metre çıkar. Dolgu rulosunda yöntem aynıdır. Bu bizim önerimizdir, bir standart değil.
Reçete tablosu ve sipariş başı ortalama
Aşağıdaki ölçüler, gönderi adetleri ve malzeme fiyatları örnektir; fiyatlar KDV hariçtir, kendi faturanızdaki birim fiyatı koyun. Ayda 1.080 gönderi var: 540 kargo poşeti (P), 380 küçük koli (K1, dış ölçü 25 × 20 × 10 cm), 160 orta koli (K2, 35 × 26 × 16 cm). Poşet kendinden yapışkanlıdır, bant gerektirmez; iki koli de H bantla kapatılır. Bant 48 mm × 100 m rulosu 38 TL, kraft dolgu kâğıdı 250 m’lik ruloda metresi 1,80 TL, etiket 0,19 TL.
| Paket tipi (örnek, KDV hariç) | Koli/poşet | Bant | Dolgu | Etiket | Reçete (TL) | Aylık gönderi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| P: kargo poşeti | 1 × 2,10 | – | – | 1 × 0,19 | 2,29 | 540 |
| K1: 25 × 20 × 10 | 1 × 7,40 | 2,02 m × 0,38 | 0,8 m × 1,80 | 1 × 0,19 | 9,80 | 380 |
| K2: 35 × 26 × 16 | 1 × 11,80 | 2,46 m × 0,38 | 1,5 m × 1,80 | 1 × 0,19 | 15,62 | 160 |
| Sipariş başı ortalama | 6,91 | 1.080 |
Tabloda her satır bir paket tipidir: B sütununda aylık gönderi adedi, C sütununda o paket tipinin reçete tutarı (TL, KDV hariç) durur. Sipariş başı ortalama için:
=TOPLA.ÇARPIM(B2:B4;C2:C4)/TOPLA(B2:B4)
İngilizce Excel’de: =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4)/SUM(B2:B4)
Bağımsız değişkenleri ayıran işaret bölge ayarınıza göre değişir; Excel’iniz virgül bekliyorsa noktalı virgülün yerine virgül yazın. Bir paket tipinin reçete tutarı da aynı TOPLA.ÇARPIM işleviyle bulunur: satırlar malzeme, B miktar, C birim fiyat olur.
Örnekte aylık malzeme 7.459,66 TL, gönderi başına 6,91 TL ediyor. Her 100 TL’lik malzemenin yaklaşık 78 TL’si koli ve poşete gidiyor; dolgu %13, bant %6, etiket %3 pay alıyor. Aynı 6,91 TL, 120 TL katkı bırakan üründe katkının %5,8’ini, 18 TL katkı bırakan üründe %38,4’ünü, yani üçte birinden fazlasını götürür. Poşet ile koli arasındaki karar için kargo poşeti mi koli mi rehberine bakın.
Koli, bant ve dolgu teklifleri nasıl karşılaştırılır?
Teklifler rulo, adet ya da balya başına gelir; hepsini metreye, adete ve aynı ölçü tanımına çevirin.
Bandı metre fiyatına çevirin
Rulo fiyatını rulo metresine bölün; genişlik aynı olmalı (örnekte iki teklif de 48 mm). A teklifi 100 m için 38 TL: metresi 0,38 TL. B teklifi 66 m için 29 TL: rulo başına 9 TL ucuz görünür ama metresi yaklaşık 0,44 TL, yani %15,6 pahalıdır. Ayda 1.300 m bant giderse (ay sonu tablosundaki örnek tüketim) A 494 TL, B 571,21 TL tutar; fark ayda 77,21 TL.
Koli başı bandı tartmadan da hesaplayabilirsiniz. Üst ve alt yüzde H biçimi çizen bant için formül 2 × [(U + 2p) + 2 × (G + 2p)]: U uzun kenar, G kısa kenar, p bandın yan yüze iniş payı (örnekte 6 cm). K1 için 202 cm, K2 için 246 cm çıkar; 100 m’lik rulo yaklaşık 49 küçük ya da 40 orta koliyi kapatır.
Bandı azaltarak tasarruf aramıyoruz. Aras’ın Operasyonel Taşıma Standartları sayfası taşıma ambalajının alt, üst ve yanlardan bantlı olmasını istiyor, ambalaj koşullarını taşımayan gönderileri standart dışı sayıyor. Bu kural Aras’a aittir; diğer firmaların bantlama kuralını incelemedik.

Koli teklifinde iç ölçü ve model kodu
Koli modelini tarif etmek için FEFCO kodunu kullanabilirsiniz. Bu kodlamada ölçüler, aksi belirtilmedikçe uzunluk × genişlik × yükseklik sırasıyla milimetre cinsinden iç ölçüdür. 02 ile başlayan kodlar kapaklı kolilerdir: tek parça gelir, düz sevk edilir ve kendi kapaklarıyla kapatılır. Teklifleri aynı model koduyla karşılaştırın.
Desi ise iç ölçüden değil, paketin dış ölçüsünden çıkar. Porego Platform Kuralları Bölüm 3 m.6.2’ye göre taşıma bedelinin hesabında taşıyıcının ölçtüğü veya teyit ettiği nihai desi esas alınabilir. Bu yüzden desiyi tekliften hesaplamayın; numune kolinin dış ölçüsünü alın. Beyan edilen desiyle ölçülen desi farkının faturada nasıl göründüğü için kargo faturası kontrol rehberine, desi formülü için desi rehberine bakın.
Tedarikçiye teklif isteme metni
Teklifler aynı soruların cevabıyla gelirse karşılaştırılır. Kopyalayıp doldurun:
Merhaba, aşağıdaki koliler için fiyat teklifi rica ediyoruz.
– Model kodu (FEFCO) ve ölçü: …… × …… × …… mm (iç ölçü mü, dış ölçü mü?)
– Malzeme tanımı: dalga tipi ve kâğıt kalitesi
– Aylık tahmini adet: …… Balya kaçar adet?
– Birim fiyat: KDV hariç ve KDV dahil
– Nakliye fiyata dahil mi?
– En az sipariş adedi ve teslim süresi (iş günü)
– Teklifin geçerlilik tarihi
Her ölçüden birer numune koli de rica ederiz.
Kaç çeşit koli tutmalısınız?
Bir koliyi raftan kaldırmak, ürünlerini bir sonraki büyük koliye taşımak demektir. Önce desinin korunup korunmadığına, sonra birim fiyat farkının ayda ne ettiğine bakın. Örnekte üçüncü bir koli var: K1+ (27 × 21 × 10 cm), ayda 30 gönderide kullanılıyor, birim fiyatı 7,70 TL.
| Senaryo (örnek, KDV hariç) | Desi | Malzeme farkı | Karar |
|---|---|---|---|
| K1 kalksın, ürünler K1+’ya geçsin | 2 → 2 | (7,70 − 7,40) × 380 = 114 TL/ay | Büyük kolinin birim fiyatı toplu alımda 0,28 TL düşerse birleştirme başa baş gelir |
| K1+ kalksın, ürünler K2’ye geçsin | 2 → 5 | 30 × (11,80 − 7,70) = 123 TL/ay, üstüne 30 × [K(5) − K(2)] | Koli tutulur |
İlk senaryoda birleşince K1+ ayda 410 adet alınır; 114 ÷ 410 = 0,28 TL. Tedarikçi bu adette birim fiyatı bundan fazla düşürmüyorsa birleştirmeyin. İkinci senaryoda K(5) − K(2), beş desi ile iki desi arasındaki kargo farkıdır; kendi tarifenizden okursunuz ve her gönderide ödersiniz. Boşluk büyürse dolgu da artar; bu fark tabloya girmedi.
Kaldırmadan önce iki koliyi aynı ürünle deneyin
Porego’da nasıl yapılır? Desi Hesaplama aracına kaldırmayı düşündüğünüz kolinin en ağır ürününü iki kez girin: önce bugünkü kolinin dış ölçüsüyle, sonra taşınacağı kolininkiyle; ağırlık paketli hâliyle. Araç her girişte ücretlendirilen desiyi ve hacmin mi ağırlığın mı esas alındığını gösterir. İki girişte desi aynıysa karar yalnız koli teklifine kalır; koli fiyat farkını teklif tablonuzdan alırsınız. Desi değişiyorsa aynı ekranda iki desinin KDV hariç firma fiyatlarını görürsünüz. Araç ücretsizdir.
Ay sonunda reçeteyi depo sayımıyla karşılaştırın
Fiili tüketim sayımdan çıkar: ay başı stok + ay içi alış − ay sonu sayım. Kapalı balya ve rulo sayılır; açık rulo ya tartılır ya da her ay aynı kuralla sayılır. Reçeteye göre tüketim, reçete miktarı × o paket tipinin gönderi adedidir. Farka hem yüzde hem TL olarak bakın.
| Malzeme (örnek) | Ay başı | Alış | Ay sonu sayım | Fiili | Reçeteye göre | Fark | Fark % | Fark TL |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K1 koli (adet) | 210 | 400 | 205 | 405 | 380 | 25 | %6,58 | 185,00 |
| K2 koli (adet) | 80 | 150 | 66 | 164 | 160 | 4 | %2,50 | 47,20 |
| Bant (m) | 300 | 1.400 | 400 | 1.300 | 1.161,2 | 138,8 | %11,95 | 52,74 |
| Dolgu (m) | 250 | 750 | 250 | 750 | 544 | 206 | %37,87 | 370,80 |
Toplam fark ayda 655,74 TL, gönderi başına 0,61 TL. K1’de yaklaşık her 15 gönderide bir fazladan koli gidiyor (380 ÷ 25 = 15,2). Dolguda koli başına reçete 1,007 m, sayım 1,389 m gösteriyor; hem yüzdede hem TL’de en büyük kaçak burada. Bant yüzdede ikinci, TL’de sonuncu.
Tablo farkın nedenini söylemez, nereye bakacağınızı gösterir:
- Yeniden paketlenen ya da ezilen koli
- Deneme ve numune paketleri
- Tedarikçiden hasarlı gelen koli
- Reçeteden fazla çekilen dolgu
- Sayım hatası
Reçeteyi paketleme masasındaki talimat kartına yazmak bu farkı kapatmanın ilk adımıdır; kartın nasıl hazırlanacağı için geçici paketleme personeli yazısına bakın.
Kaçağı kapatmak reçeteye dönmektir, reçetenin altına inmek değil. Platform Kuralları Bölüm 3 m.4.4’e göre hatalı, eksik, yetersiz veya taşıma koşullarına uygun olmayan paketleme nedeniyle meydana gelebilecek zarar, masraf, tazminat ve talepten üye sorumludur. m.4.5’e göre taşıyıcı paketlemeyi yetersiz görürse gönderi teslim alınmayabilir ya da ek masrafa tabi tutulabilir; masraf üyeye aittir. Yasaklı ve kısıtlı ürünler listesi m.2.1 de ambalajın gereken ölçü ve sağlamlıkta olmasını üyeye bırakır.
Ne zaman, kaç adet sipariş vermelisiniz?
Yeniden sipariş noktasını reçeteden değil, ay sonu fiili tüketimden kurun. Günlük tüketim, fiili tüketimin iş gününe bölünmesidir; yeniden sipariş noktası günlük tüketim × (tedarik süresi + emniyet günü), yukarı yuvarlanır. Örnekte ay 20 iş günü, tedarik 5 iş günü, emniyet 3 iş günü, her sipariş 15 iş günlük alım, koli balyası 25 adet.
| Malzeme (örnek) | Günlük (fiili) | Yeniden sipariş noktası | Sipariş miktarı |
|---|---|---|---|
| K1 | 405 ÷ 20 = 20,25 | 20,25 × 8 = 162 | 303,75 → 325 (13 balya) |
| K2 | 164 ÷ 20 = 8,2 | 8,2 × 8 = 65,6 → 66 | 123 → 125 (5 balya) |
| Bant | 1.300 ÷ 20 = 65 m | 520 m → 6 rulo | 975 m → 10 rulo |
| Dolgu | 750 ÷ 20 = 37,5 m | 300 m → 2 rulo | 562,5 m → 3 rulo |
Tabloda her satır bir malzemedir: B günlük tüketim, C tedarik süresi (iş günü), D emniyet günü, E kaç günlük alım yapacağınız, F balya ya da koli içi adet. Formüller:
Yeniden sipariş noktası: =YUKARIYUVARLA(B2*(C2+D2);0)
İngilizce Excel’de: =ROUNDUP(B2*(C2+D2),0)
Sipariş miktarı: =YUKARIYUVARLA(B2*E2/F2;0)*F2
İngilizce Excel’de: =ROUNDUP(B2*E2/F2,0)*F2
Reçeteyle kursaydınız K1 noktası 380 ÷ 20 × 8 = 152 çıkardı; fiili tüketimle 162. Fark 10 koli. Bant ve dolgu metreyle izlenir, rulo sayısına yukarı yuvarlanır. Kampanya dönemlerinin tüketimi ayrı hesaplanır; formülü Kasım indirimleri kargo hazırlığı yazısında bulabilirsiniz.
Yığına sipariş kartı koyun
Koli yığınında yeniden sipariş noktasına denk gelen kolinin hizasına renkli boş bir kart koyun; K1 için bu, yığındaki 162. koli. Kart görününce sipariş verin. Koli biterse reçetedekinden büyük koliyle göndermek desiyi değiştirebilir.

Porego’da nasıl yapılır? Güne başlarken Depo menüsündeki Sipariş Toplama ekranını açın. Seçtiğiniz mağazalarda kargosu oluşturulmuş siparişlerin ürünleri tek listede gelir. Ürün adetlerini reçete tablonuzdaki paket tipine göre toplayın: her ürün ayrı koliye giriyorsa K1 ve K2 toplamı o günün koli ihtiyacıdır, aynı siparişin ürünleri tek koliye giriyorsa ihtiyaç bunun altında kalır. Bu sayıyı yığında kartın üstünde kalan koliyle karşılaştırın; ihtiyaç karta ulaşıyorsa sipariş gününü öne alın. Hangi ürünün hangi koliye gittiğini reçete tablonuz söyler.
İlk ay sonu tablosunda TL farkı en büyük satır neyse oradan başlayın; örnekte dolguydu.
Sık sorulan sorular
Baskılı (logolu) koliye geçmek malzeme maliyetini nasıl değiştirir?
İki sayıya bakın. (Baskılı birim fiyat − düz birim fiyat) × aylık adet, aylık ek maliyeti verir; en az sipariş adedi ÷ aylık tüketim, bir kerede kaç aylık koli alacağınızı. Örneğin 3.000 adetlik en az sipariş, ayda 380 kullanılan kolide yaklaşık 8 aylık stoktur; depoda yer ve nakit bağlar.
Teklifler KDV dahil ve hariç karışık geliyor; nasıl karşılaştırırım?
Hepsini aynı tabana çevirin: KDV dahil fiyatı (1 + faturadaki KDV oranı)’na bölmek KDV hariç tutarı verir. Nakliye ayrıysa birim fiyata ekleyin. KDV’nin sizin için maliyet olup olmadığını muhasebeciniz söyler.
Reçeteyi ne sıklıkla güncellemeliyim?
Birim fiyat sütununu her yeni alış faturasında, miktar sütununu paketleme yöntemi ya da koli değiştiğinde güncelleyin. Aynı kalem iki ay üst üste reçeteden sapıyorsa 10 paketlik ölçümü yeniden yapın.
