Kargo poşeti mi koli mi diye düşünüyorsanız, ilk varsayım genelde “poşet ucuzdur” olur. Malzeme faturasında çoğunlukla doğru. Kargo faturasında ise her zaman değil. Örnek bir hesap yapalım: 0,8 kg’lık sweatshirt, 38×28 cm kargo poşetine konup en şişkin yerinde 9 cm yüksekliğe ulaşırsa hacimsel desisi 3,19 çıkar ve 4 desiye yuvarlanır. Aynı sweatshirt 30×25×12 cm kolide tam 3 desi kalır. Tarifenizde 4 desi ile 3 desi arasındaki fark, koliyle poşet arasındaki malzeme farkından büyükse poşetli gönderi toplamda koliden pahalıya gelir.
Bu rehber kararı ambalajın türüne değil, ürünün o ambalajın içindeki dolu ölçüsüne bağlıyor ve üç sayıya indiriyor: dolu desi, gönderi başına toplam fark ve poşetin sağladığı tasarrufu silen ek hasar oranı. Desi formülünün kendisini desi rehberinde anlattık; burada yalnızca poşet ve koli karşılaştırmasına bakıyoruz.
Poşet neden her zaman daha az desi tutmaz?
Desi, paketin dış ölçüsünden hesaplanır: en × boy × yükseklik (cm) 3000’e bölünür. Hacimsel desi ile kilodan büyük olan, yukarı yuvarlanarak ücretlendirilir. Poşet bu hesapta iki yerde yanıltır. Geniş tabanı vardır, yani yükseklik arttıkça desi hızla tırmanır. Üstelik esnek olduğu için en şişkin yeri, ürünü nasıl yerleştirdiğinize göre değişir.
Dolu poşeti nasıl ölçersiniz?
Ölçüyü boş poşetin üzerindeki etiketten değil, ürün içindeyken ve kapatılmışken alın: en, boy ve en şişkin noktadaki yükseklik. Sonucu yuvarlamadan yazın, yuvarlamayı en son tek seferde yapın. Bu bir firma kuralı değil, hesabı sağlam tutmak için önerdiğimiz bir yöntem. Poşete özgü bir ölçüm tarifi firmaların yazılı kurallarında yer almıyor.
Porego’da nasıl yapılır? Ücretsiz Desi Hesaplama aracına poşetin dolu en, boy, yükseklik ve kilosunu girin. Araç hacimsel desi ile ağırlıktan büyük olanı ücretlendirilen desi olarak gösterir ve o desideki firma fiyatlarını KDV hariç listeler. Aynı ürünün koli ölçüsünü de girerek iki sonucu karşılaştırın. Aracın sınırı şu: desiyi ve fiyatı verir, ambalajın ürünü koruyup korumayacağına siz karar verirsiniz. Araç ücretsizdir, üçüncü taraf ücreti de yoktur; kargo ücreti ancak gönderi oluşturulunca doğar.

Yükseklik sınırı formülü
Poşetin kaç santimetrede bir üst desiye geçtiğini önceden bilirseniz paketlerken ona göre katlarsınız. Formül şu:
Yükseklik sınırı = hedef desi × 3000 ÷ (en × boy)
Aşağıdaki tablo 38×28 cm bir poşetle 30×25 cm tabanlı bir koli için bu sınırı gösteriyor:
| Ambalaj tabanı | 1 desi | 2 desi | 3 desi | 4 desi |
|---|---|---|---|---|
| 38×28 poşet | 2,82 cm | 5,64 cm | 8,46 cm | 11,28 cm |
| 30×25 koli | 4,00 cm | 8,00 cm | 12,00 cm | 16,00 cm |
38×28 poşette dolu yükseklik 8,46 cm’yi aştığı anda gönderi 4 desiye çıkar. 30×25 koli ise 12 cm’ye kadar 3 desi kalır. Sweatshirt örneğinde poşeti koliden pahalı yapabilecek kargo farkı, yani 4 desi ile 3 desi arasındaki fark, tam bu 0,54 cm’lik aşımdan geliyor.
Ağır küçük ürünlerde poşet desi kazandırmaz
Kilo hacimsel desiyi geçiyorsa ambalajı değiştirmek ücretlendirilen desiyi oynatmaz. 3 kg’lık bir kitap 25×18×6 cm poşette 0,90 hacimsel desi yapar, 27×20×9 cm kolide 1,62; ikisinde de ücretlendirilen desi kilodan gelen 3 olur. Bu ürünlerde poşetin tek kazancı malzeme farkıdır.
Ürüne göre poşet mi koli mi? Karar tablosu
Aşağıdaki tablo saha önerisidir, firma kuralı değildir. Kural dayanağı olan satırlar son sütunda belirtildi; geri kalanı başlangıç noktası olarak okuyun.
| Ürün | Başlangıç kararı | Neden | Kural / not |
|---|---|---|---|
| Katlanmış tişört, ince tekstil | Poşet | Ezilmekle değer kaybetmez, dolu ölçü düşük kalır | Dolu ölçüyle hesaplayın |
| Sweatshirt, mont, kalın giyim | Ölçün, sonra seçin | Şişkin poşet dar koliyi geçebilir | Yükseklik sınırı tablosu |
| Kitap, düz ve ağır ürün | Köşe riskine göre, çoğunlukla koli | Kilo baskınsa desi kazancı yok | Toplam farka bakın |
| Orijinal kutusunun satış değeri olan ürün | Koli | Kutunun ezilmesi ürün değerini etkiler | Aras: ikinci ambalaj |
| Cam, seramik, porselen | Koli | Darbe koruması gerekir | Yasaklı ve kısıtlı ürünler listesi Bölüm 4 |
| Orijinal kutusuz elektronik | Koli | Hassas emtia | Aynı liste Bölüm 4 |
| Sıvı, cam şişeli kozmetik | Koli | Sızıntı diğer gönderilere de zarar verebilir | Aras sıvı standardı; ayrıntısı ayrı yazıda |
| Sivri, köşeli, çıkıntılı ürün | Koli | Poşeti delebilir (saha gerekçesi) | Aynı liste Bölüm 5: ambalaj dışına taşan standart dışı kargo kabul edilmeyenler arasında |
| Rulo perde, kumaş | Özel ambalaj | Poşetle uyum yok | Aynı liste Bölüm 4 |
Kitap ve sweatshirt satırları yorumdur: kurallardan değil, yukarıdaki hesaplardan çıkıyor. Cam, seramik ve porselen için yasaklı ve kısıtlı ürünler listesi ambalajı taşıyıcıca yeterli görülmeyen eşyaların sorumluluk belgesiyle taşınabileceğini söylüyor. Aras ise ilaç ve her türlü sıvı içerikli kargonun ambalajının diğer kargolara zarar vermeyecek şekilde yapılmasını istiyor; sıvıyı poşette yasaklayan bir cümle yok, bu yüzden tabloda sızıntı riski saha gerekçesi olarak duruyor.
Kutulu üründe neden ikinci ambalaj düşünmelisiniz?
Ayakkabı, kozmetik veya küçük cihaz gibi kendi kutusuyla satılan üründe müşteri yalnızca içeriği değil, kutuyu da satın alır. Aras Kargo’nun Operasyonel Taşıma Standartları, orijinal ambalajlı ürünün satış değeri etkilenecekse korumak için üzerine ikinci bir ambalaj gerektiğini belirtiyor. Kutuyu doğrudan poşete koyarsanız, köşesi ezilmiş bir kutu ürün çalışsa bile iade nedeni olabilir. Poşet kutuyu ezilmeden koruyamayabilir; koli önerimizin dayanağı bu.

Geçiş kazandırır mı? Gönderi başına toplam fark
Karşılaştırmayı tek kaleme bakarak yapmayın. Kargo, poşet veya koli, bant ve dolgu birlikte hesaplanır. Kargo ücretini bilerek rakamla vermiyoruz; tutar firmaya, desiye, bölgeye ve anlaşmaya göre değişir. Hesapta K1, K2, K3 ve K4 sırasıyla 1, 2, 3 ve 4 desinin sizin tarifenizdeki kargo ücretidir. Malzeme için örnek varsayım: poşet 6 TL; koli, bant ve dolgu toplamı 18 TL. Tutarlar KDV hariçtir; malzeme rakamlarını da kendi alış fiyatlarınızla değiştirin. K değerlerinizi bulmak için kargo fiyatları sayfasına bakın (oradaki anlaşmalı fiyatlar da KDV hariçtir). Toplam maliyeti düşürmenin başka yollarını kargo maliyetleri rehberinde bulabilirsiniz.
| Ürün ve ambalaj | Ölçü (cm), kg | Hacimsel desi | Ücretlendirilen | Gönderi maliyeti (kargo + malzeme) |
|---|---|---|---|---|
| Tişört, poşet | 30×22×3, 0,3 | 0,66 | 1 | K1 + 6 TL |
| Tişört, koli | 25×20×8, 0,3 | 1,33 | 2 | K2 + 18 TL |
| Sweatshirt, poşet (iyi katlı) | 38×28×6, 0,8 | 2,13 | 3 | K3 + 6 TL |
| Sweatshirt, poşet (şişkin) | 38×28×9, 0,8 | 3,19 | 4 | K4 + 6 TL |
| Sweatshirt, koli | 30×25×12, 0,8 | 3,00 | 3 | K3 + 18 TL |
| Kitap, poşet | 25×18×6, 3 | 0,90 | 3 | K3 + 6 TL |
| Kitap, koli | 27×20×9, 3 | 1,62 | 3 | K3 + 18 TL |
Koli ile poşet arasındaki fark (koli eksi poşet) ürüne göre çok değişiyor:
- Tişört: (K2 + 18) − (K1 + 6) = (K2 − K1) + 12 TL poşet lehine; kargoda bir desi farkı, malzemede 12 TL.
- Sweatshirt, iyi katlı: (K3 + 18) − (K3 + 6) = 12 TL poşet lehine; fark yalnızca malzemeden geliyor.
- Sweatshirt, şişkin: (K3 + 18) − (K4 + 6) = 12 − (K4 − K3) TL. Tarifenizde 4 desi ile 3 desi arasındaki fark 12 TL’yi aşıyorsa poşet koliden pahalıdır.
- Kitap: (K3 + 18) − (K3 + 6) = 12 TL poşet lehine; kilo baskın olduğu için kargo farkı sıfır.
Hasar eşiği
Poşetle tasarruf ettiğiniz tutar, koliye kıyasla fazladan hasar yaşarsanız erir. Eşiği şöyle bulursunuz:
Ek hasar eşiği = gönderi başına tasarruf ÷ bir hasarın maliyeti
“Ek” kelimesi önemli: tüm hasarlar değil, poşetin koliye göre fazladan yarattığı hasar sayılır. Bir hasarın maliyetini (Z) ürün maliyeti + yeniden gönderim (kargo + malzeme) + geri dönüş masrafı olarak alalım. Geri dönüş masrafını tek kalem saymayın: hasarı teslimde fark eden müşteri gönderiyi teslim almazsa gönderi size döner (D1), teslim aldıktan sonra iade talebiyle gönderirse iade kargosu ve işlem masrafı doğar (D2). İkisinin tutarına kargo anlaşmanızdan bakın. Müşteri kaybı ve reklam maliyeti bu hesaba dâhil değil; ikisi de gerçekte hasarı daha pahalı yapar.
- Tişört (örnek ürün maliyeti 250 TL): Z = 250 + (K1 + 6) + D1 veya D2. Tasarruf (K2 − K1) + 12 TL; eşik = ((K2 − K1) + 12) ÷ Z.
- Sweatshirt (iyi katlı): tasarruf yalnız 12 TL malzeme farkı; yeniden gönderim K3 + 6 TL olduğu için Z = ürün maliyeti + (K3 + 6) + D1 veya D2, eşik = 12 ÷ Z. Kargoda kazanç olmadığından burada çok az ek hasar tasarrufu siler.
- Daha pahalı bir ürün (örnek 550 TL): Z 300 TL büyür, eşik düşer. Aynı tasarrufu silmek için daha az ek hasar yeter.
Poşet ve koli hasarını karşılaştıran bağımsız bir çalışmaya ulaşamadık, bu yüzden hasar oranı vermiyoruz. Poşetin yarattığı ek hasarı kendi denemenizden çıkarın.
Aylık örnek
Aylık 500 tişört gönderdiğinizi varsayalım. T gönderi başına tasarruf, Z bir hasarın maliyeti, h de poşetin koliye göre fazladan yarattığı hasar oranı olsun:
Aylık net kazanç = 500 × T − 500 × h × Z = 500 × (T − h × Z)
h, ek hasar eşiğinin (T ÷ Z) altında kaldıkça sonuç artıdır. Eşiği aştığı anda poşete geçiş her ay zarar yazar. h’yi denemenizdeki hasar kayıtlarından alın.
Kargo firması ambalajı kabul etmezse ne olur?
Ambalajın sorumluluğu göndericidedir. Porego Platform Kuralları Bölüm 3 m.4.1’e göre üye, gönderiyi ürünün niteliği, ağırlığı, hacmi, kırılganlığı ve taşıma türüne, ayrıca Taşıyıcı Kuralları’na uygun paketlemekle yükümlüdür. m.4.5, taşıyıcı paketlemeyi yetersiz veya elverişsiz görürse gönderinin teslim alınmayabileceğini, taşınmayabileceğini, iade edilebileceğini veya ek masrafa tabi tutulabileceğini söylüyor; masraf ve sonuçlar üyeye aittir.
Aras’ın ölçütleri de aynı yönde ama poşeti anmıyor: taşıma ambalajı ürünün ağırlığını taşıyacak mukavemette olmalı, üzerinde ıslaklık, delik ve yırtık bulunmamalı, alt, üst ve yanlardan bantlı olmalı, bunların dışındakiler standart dışıdır ve sevkiyat için teslim alınmamalıdır. Metin koliden söz ediyor, poşeti ne yasaklıyor ne serbest bırakıyor. Yorumumuz şu: ölçütler genel bir çıta, poşetin bu çıtayı geçip geçmediğine taşıyıcı karar verir. En güvenlisi firmanıza poşetinizi sormak. Kural firmaya göre değişebilir; Aras yalnızca okuyabildiğimiz örnek, diğer firmalara genellenmez.
Porego’nun yasaklı ve kısıtlı ürünler listesi m.2.2’ye göre yeterli sağlamlıkta ambalajlanmayan gönderi için sorumluluk taahhütnamesi düzenlenir; aksi hâlde kabul taşıyıcının takdirindedir.
Porego’da nasıl yapılır? Platform kuralları, taşıyıcının sonradan ölçtüğü nihai desi veya ölçü girdiğinizden farklıysa farkın üyeye yansıtılabileceğini söylüyor (Bölüm 1 m.2.3). Bu yüzden gönderiyi oluştururken ölçü alanına poşetin dolu ölçüsünü yazın. Böylece panel hesabıyla firma ölçümü arasındaki farkı azaltırsınız; farkı tamamen ortadan kaldırdığını söylemiyoruz. Dolu poşeti düz poşet gibi girmek tasarruf değildir.
Karar vermeden önce 10 gönderilik deneme
Elinizde en çok gönderdiğiniz 3 ürün, poşet ve koli boyları, mezura, tartı ve birim malzeme maliyeti yeterli. Sırayla ilerleyin:
- Ürünü her iki ambalaja koyun, kapatın.
- En, boy ve en şişkin yüksekliği ölçün; tartın.
- Formülle ücretlendirilen desiyi yazın.
- Gönderiyi girerken dolu ölçüyü kullanın.
- Faturada veya firma kaydında çıkan desiyi yanına yazın.
- Etiketin poşete sığdığını test baskısıyla kontrol edin.
Porego’da nasıl yapılır? Poşetin üzerinde etiket taşmasın diye Ayarlar > Etiket bölümündeki Barkod & Etiket Ayarları’nda etiket boyutunu ve alanları ayarlayın; canlı önizleme ve test baskısıyla etiketin sığıp sığmadığını görün. Test baskısını poşetin üstüne koyup bakın. Sonuç: geçişten önce etiketin poşet yüzeyine oturup oturmadığını kâğıt üzerinde sınamış olursunuz.
- Teslim sonrası müşteri bildirimini ve dönen ürünün durumunu not edin.
- Toplam farkı ve hasar eşiğini hesaplayın. 10 gönderi istatistik değildir; sonucu ilk sinyal olarak okuyun.
Hesabı bir tabloda her satır bir ürün ve ambalaj ikilisi olacak biçimde kurun: B sütunu en, C boy, D dolu yükseklik (cm), E kilo. Formüller şunlar:
- Ücretlendirilen desi:
=YUKARIYUVARLA(MAK(B2*C2*D2/3000;E2);0). İngilizce Excel’de=ROUNDUP(MAX(B2*C2*D2/3000,E2),0). - Yükseklik sınırı (F2 hücresinde hedef desi):
=F2*3000/(B2*C2) - Hasar eşiği (G2 tasarruf, H2 bir hasarın maliyeti):
=G2/H2
Denemeyi ekibe anlatırken ölçüm adımlarını bu listeyle sabitleyin; geçici paketleme personeli rehberi bu aktarımda işinize yarar.
Sık sorulan sorular
Kargo poşeti koliye göre her zaman daha mı ucuz?
Hayır. Malzemede poşet genellikle ucuz olabilir ama toplam maliyet dolu ölçüye bağlıdır. Örnekte şişkin poşet 4 desiye, aynı ürünün kolisi 3 desiye çıktı; tarifenizde bu bir desilik fark malzeme farkından büyükse poşet koliden pahalıya gelir.
Dolu poşetin desisi nasıl hesaplanır?
Ürün içindeyken dış en, boy ve en şişkin yüksekliği ölçün, çarpımı 3000’e bölün, kiloyla karşılaştırıp büyüğü yukarı yuvarlayın.
Kırılabilecek ürünü poşetle göndersem kargo kabul eder mi?
Firmaya göre değişir. Yeterli görülmeyen ambalajda taşıyıcı reddedebilir ya da sorumluluk belgesi isteyebilir (Porego yasaklı ve kısıtlı ürünler listesi m.2.2 ve Bölüm 4). Başlangıç önerimiz koli.
Ayakkabı veya kozmetik kutusunu tek başına poşete koyabilir miyim?
Kutunun satış değeri varsa ikinci ambalaj düşünün; Aras’ın standardı bunu ister. Firmanıza ve ürününüze göre doğrulayın.
Poşete geçmeyi nasıl test ederim?
10 gönderilik denemede dolu desiyi, firma kaydındaki desiyi ve hasarı not edin, sonra tasarrufu hasar maliyetine bölün. 10 gönderi kesin oran vermez, ilk sinyali verir.
Kararı en çok gönderdiğiniz üründe verin: dolu hâliyle hem poşette hem kolide ölçün ve toplam farkı hasar eşiğiyle karşılaştırın.
