Kargo Yönetimi ve Otomasyon

Kargo Metrikleri: Her Hafta Bakılacak 8 Sayı, Formül ve Hedef Yöntemi

Depo ofisinde mantar panoya iliştirilmiş boş kareli kâğıda yeşil yuvarlak etiketlerden oluşan bir sıra yapıştıran el; sıranın üstünde tek bir kırmızı etiket
İçindekiler

Zamanında teslim oranı = söz verilen sürede teslim edilen sipariş ÷ ?

Soru işaretinin yerine “teslim edilen sipariş” yazarsanız örnek haftamızda %92,5, “o hafta verilen sipariş” yazarsanız %83,5 çıkar. İkisi de doğru hesaplanmış, ama farklı soruları cevaplıyor. Bu yazıdaki rakamlar kurgusal örnektir, sektör ortalaması değildir. Bu kargo metrikleri rehberinde sekiz sayının her biri için paydayı, hangi haftaya yazılacağını ve ne zaman kesinleştiğini, ardından hedefi kendi verinizden nasıl çıkaracağınızı gösteriyoruz.

Her hafta bakılacak 8 kargo metriği

Tablo, her metriği pay, payda ve “hangi haftaya yazılır” üçlüsüyle tanımlıyor.

#MetrikPayPaydaHangi haftaya yazılırNe zaman kesinleşir
1Bekleyen sipariş (sayı)Kargoya verilmemiş, iptal edilmemiş ve hazırlık sözünü geçmiş sipariş; yanında en eski siparişin iş günü yaşıYokPazartesi sabahı, anlıkSayıldığı an
2Hareketsiz gönderi (sayı)Teslim edilmemiş, son hareketinden bu yana H günden uzun geçmiş gönderiYokPazartesi sabahı, anlıkSayıldığı an
3Hazırlık sözünü tutma oranıHazırlık süresi (sipariş → kargoya veriliş) sözünüzü aşmayan siparişİptal edilmemiş siparişSipariş haftasıHaftanın son siparişinden hazırlık sözü kadar iş günü sonra
4Firma yol süresi oranı (her firma ayrı)Kargoya verilişten sonra K iş günü içinde teslim edilenFirmaya verilen gönderi − teslim edilemeden dönenKargoya veriliş haftasıHaftanın son verilişinden K iş günü sonra
5Söz verilen sürede teslim oranıSipariş gününden itibaren söz verilen iş günü içinde teslim edilenİptal edilmemiş siparişSipariş haftasıHaftanın son siparişinden teslim sözü kadar iş günü sonra
6Teslim edilemeden dönen oranı (peşin ve kapıda ödeme ayrı)Teslim edilmeden iade sürecine giren gönderiKargoya verilen gönderiKargoya veriliş haftasıDönüş kayıtlarının oturduğu gün (kendi verinizden)
7Müşteri talebiyle iade oranıTeslimden sonra iade talebi açılan siparişTeslim edilen siparişTeslim haftasıİade oranı yazısındaki kapanış kuralıyla
8Sorunlu teslim oranıHasarlı, yanlış veya eksik ürün kaydı açılan siparişTeslim edilen siparişTeslim haftasıMüşterilerinizin sorun bildirdiği sürenin çoğu geçince (kendi kayıtlarınızdan)

İlk ikisi pazartesi sabahı sayılan anlık rakamlardır; kalan altısı kapanmış bir haftanın oranıdır. Sipariş başına kargo maliyeti bu listede yok, çünkü fatura döneminde hesaplanır. Yöntemi sipariş başına kargo maliyeti yazısında, fatura farkını çarpanlarına ayırmayı kargo maliyetlerini düşürme rehberinde bulabilirsiniz.

Altıncı ve yedinci satırı tek “iade oranı”nda toplamayın: dönen paket müşterinin eline hiç geçmemiş, iade talebi teslimden sonra açılmıştır; paydaları da farklıdır. Ayrıca “kargoya veriliş”, etiketin basıldığı an değil, firmanın paketi ilk okuttuğu andır.

Sekizinci satırda nedeni iki sütunda tutun: depo kaynaklı (yanlış veya eksik ürün; barkod okutma yazısı bu tarafı anlatıyor) ve taşıma kaynaklı (hasar). Porego üzerinden gönderdiyseniz hasar, ziya, eksik teslim, gecikme veya yanlış teslimat iddiası Platform Kuralları Bölüm 3 m. 10.2’ye göre “Platform’da belirlenen süre içinde” bildirilir.

Pazartesi sabahı sayılan iki rakam

Bekleyen siparişte iki şey yazın: kaç sipariş hazırlık sözünü geçti ve en eskisi kaç iş günüdür bekliyor. Hareketsiz gönderide ise teslim edilmemiş ve son hareketinden bu yana H günden uzun süre geçmiş gönderileri sayın. H eşiğini kendi verinizden bulma yöntemi kargo otomasyon kuralları yazısında anlatılıyor. Kayıp şüpheli gönderi ayrı metrik değildir; ikinci satırda görünür.

Porego’da nasıl yapılır? Uygulamalar altındaki Otomasyonlar’da tetikleyici olarak “Kargo Hareketsiz Kaldığında” seçilen bir kural kurabilirsiniz; koşulu ve aksiyonu kuralı kuran kişi seçer. Böylece hareketsiz kalan gönderi pazartesiyi beklemeden kuralın aksiyonuna düşer, pazartesi sayımı da haftanın toplamını gösterir.

Zamanında teslim oranının paydası ne olmalı?

Örnek haftanın 340 siparişini dört kutuya ayırın: söz içinde teslim (a), geç teslim (b), teslim edilemeden dönen (c) ve hâlâ açık (d). Varsayım: 220 peşin, 120 kapıda ödemeli sipariş; müşteriye söz verilen süre sipariş gününden itibaren 3 iş günü.

Sipariş (N)Söz içinde (a)Geç (b)Dönen (c)Açık (d)a ÷ (a+b)a ÷ N
Peşin2201961734%92,0%89,1
Kapıda ödeme120886242%93,6%73,3
Toplam34028423276%92,5%83,5

a ÷ (a+b) “teslim edilenlerin ne kadarı zamanında geldi?” sorusunu cevaplar; a ÷ N ise “verdiğiniz söz kaç siparişte tuttu?” sorusunu. Aradaki fark c ile d’den gelir: toplamda 33 sipariş, yani 340 siparişin %9,7’si. Kapıda ödemede fark 20,3 puan, peşinde 2,9 puan. Teslim edilenlere bölünce kapıda ödeme (%93,6) peşinden (%92,0) bile iyi görünür; N’ye bölününce çok geride kalır. Tek satırlık ortalama bunu saklar.

Haftalık tabloda 5. metrik a ÷ N olarak tutulur, çünkü söz siparişe verilmiştir; a ÷ (a+b) yalnız firma karşılaştırmasında işe yarar.

Firma karşılaştırması: kargoya verilişten teslime

4. metrik saati sizin deponuzdan değil, firmanın ilk okutmasından başlatır; böylece hazırlık gecikmeniz firmaya yazılmaz. Payda, o hafta firmaya verilen gönderiden teslim edilemeden dönenlerin çıkarılmasıyla bulunur. Hâlâ yoldaki gönderi “K günde teslim edilmedi” sayılır.

BTK’nın Türkiye Posta Sektörü Raporu’na (2025’in ikinci yarısı, s. 17) göre yurt içi posta gönderilerinin yaklaşık %82’si kabul edildiği günden sonraki iki gün içinde teslim edilmiş. Rapor günün takvim günü mü iş günü mü olduğunu belirtmiyor. Ticaret Bakanlığı’nın Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025 ise ortalama kargo teslim süresini 2023’te 46,2 saat, 2025’te 42,2 saat veriyor (s. 124); sürenin hangi andan başladığı yazmıyor. İkisi de sizin 4. metrikle birebir kıyaslanacak ölçüler değildir.

Haftanın oranı ne zaman kesinleşir?

Aynı 340 siparişin teslim edilemeden dönen sayısı pazartesi sabahı 9 görünüyordu; 12 gün sonra 27 oldu. Pazartesi bakılan oran %2,6, kesinleşmiş oran %7,9. Yani bu örnekte pazartesi gördüğünüz her dönen paketin arkasında iki tane daha geliyor.

Kapanmamış haftanın oranını tabloya yazmayın; her satıra “gösterilen hafta” sütunu ekleyin. Teslim sözünüz 3 iş günüyse pazartesi sabahı 5. satır biten haftayı değil, ondan önceki haftayı gösterir. 6. satırın kesinleşme gününü kendi verinizden bulun: son iki ayda dönen paketlerin iade kaydının kargoya verilişten kaç gün sonra düştüğüne bakın. 7. satırın kapanış kuralı iade oranı yazısında anlatılıyor, burada tekrar etmiyoruz.

Sekiz metrik tek Excel tablosundan nasıl hesaplanır?

Her satır bir siparişi gösterir ve sipariş tek kolide gitmiştir (çok kolili sipariş sık sorulan sorularda). Tarih sütunlarında yalnız tarih durur.

Dökümden çekilecek dokuz sütun

  • A Sipariş no · B Sipariş tarihi · C Kargoya veriliş tarihi (firmanın ilk okutması) · D Teslim tarihi (teslim yoksa boş)
  • E Son durum, yalnız dört değer: Teslim, Dönen, Yolda, İptal. Firmaların farklı durum adlarını bu dörde çevirmek için kargo takip sistemi yazısındaki durumlara bakabilirsiniz.
  • F Ödeme: Peşin / KÖ · G Firma · H Teslimden sonra iade talebi: E / boş · I Sorun: Hasar / Yanlış / Eksik / boş

Ayrıca “Tatil” adlı bir hücre aralığında resmî tatil tarihlerini tutun ve dört sabit hücre ayırın: S1 gösterilecek haftanın pazartesi tarihi, S2 hazırlık sözü (iş günü), S3 teslim sözü (iş günü), S4 firma yol süresi eşiği K (iş günü).

Yardımcı sütunlar ve üç metrik formülü

Türkçe Excel formülde noktalı virgül (;), İngilizce Excel virgül (,) bekler; Excel’iniz hata verirse ayırıcıyı değiştirin. Yardımcı sütunlar HAFTANINGÜNÜ (WEEKDAY) ve TAMİŞGÜNÜ.ULUSL (NETWORKDAYS.INTL) ile kurulur. TAMİŞGÜNÜ.ULUSL iki uç günü de saydığı için aynı gün 1 çıkar; sonuçtan 1 düşüyoruz, böylece aynı gün 0 olur.

SütunTürkçe Excelİngilizce Excel
J: sipariş haftası=B2-HAFTANINGÜNÜ(B2;2)+1=B2-WEEKDAY(B2,2)+1
K: veriliş haftası=EĞER(C2="";"";C2-HAFTANINGÜNÜ(C2;2)+1)=IF(C2="","",C2-WEEKDAY(C2,2)+1)
L: teslim haftası=EĞER(D2="";"";D2-HAFTANINGÜNÜ(D2;2)+1)=IF(D2="","",D2-WEEKDAY(D2,2)+1)
M: hazırlık iş günü=EĞER(C2="";"";TAMİŞGÜNÜ.ULUSL(B2;C2;1;Tatil)-1)=IF(C2="","",NETWORKDAYS.INTL(B2,C2,1,Tatil)-1)
N: yol iş günü=EĞER(D2="";"";TAMİŞGÜNÜ.ULUSL(C2;D2;11;Tatil)-1)=IF(D2="","",NETWORKDAYS.INTL(C2,D2,11,Tatil)-1)
O: sipariş → teslim iş günü=EĞER(D2="";"";TAMİŞGÜNÜ.ULUSL(B2;D2;1;Tatil)-1)=IF(D2="","",NETWORKDAYS.INTL(B2,D2,1,Tatil)-1)

Hafta sonu kodunu şöyle seçin: hazırlık süresinde sizin çalıştığınız günler (cumartesi de gönderiyorsanız 11), yol süresinde firmanın dağıtım yaptığı günler (cumartesi dağıtım yapmıyorsa 1), teslim sözünde müşteriye yazdığınız günler.

Metriklerin kendisi ÇOKEĞERSAY (COUNTIFS) ile kurulur. Aşağıdaki üç satırda 5. metrik, 4. metrik (“Firma A” için) ve kapıda ödemede 6. metrik var:

MetrikTürkçe Excelİngilizce Excel
5. metrik=ÇOKEĞERSAY(J:J;$S$1;O:O;"<="&$S$3)/ÇOKEĞERSAY(J:J;$S$1;E:E;"<>İptal")=COUNTIFS(J:J,$S$1,O:O,"<="&$S$3)/COUNTIFS(J:J,$S$1,E:E,"<>İptal")
4. metrik=ÇOKEĞERSAY(K:K;$S$1;G:G;"Firma A";N:N;"<="&$S$4)/(ÇOKEĞERSAY(K:K;$S$1;G:G;"Firma A")-ÇOKEĞERSAY(K:K;$S$1;G:G;"Firma A";E:E;"Dönen"))=COUNTIFS(K:K,$S$1,G:G,"Firma A",N:N,"<="&$S$4)/(COUNTIFS(K:K,$S$1,G:G,"Firma A")-COUNTIFS(K:K,$S$1,G:G,"Firma A",E:E,"Dönen"))
6. metrik (KÖ)=ÇOKEĞERSAY(K:K;$S$1;F:F;"KÖ";E:E;"Dönen")/ÇOKEĞERSAY(K:K;$S$1;F:F;"KÖ")=COUNTIFS(K:K,$S$1,F:F,"KÖ",E:E,"Dönen")/COUNTIFS(K:K,$S$1,F:F,"KÖ")

Diğerleri aynı kalıptır: 3. metrik 5. metriğin kalıbıdır (O yerine M, S3 yerine S2); 7. ve 8. metrik teslim haftası (L) ile H ve I sütunlarından, paydada E:E;"Teslim" ölçütüyle kurulur.

Hedef ve alarm sınırı nasıl belirlenir?

Türkiye için firma bazında “iyi” zamanında teslim oranı yayımlayan resmî bir kaynak bulamadık; bu yüzden hedefi kendi geçmişinizden çıkarıyoruz. Aşağıdaki yöntem için esas aldığımız kaynak NIST/SEMATECH’in oran kontrol kartı sayfasıdır; uyarlamalar bize ait ve ayrıca belirtilecek.

Kareli kâğıda kurşun kalemle çizilmiş, iki kesikli çizgi arasında dolaşan noktalar ve üst çizginin üstüne çıkıp daire içine alınmış tek nokta

Taban: son 8 kapanmış hafta

Taban, 8 haftanın paylarının toplamı bölü paydalarının toplamıdır; haftalık oranların düz ortalaması değil. Kampanya haftasını tabana katmayıp ayrı tutmanızı öneriyoruz. Varsayım: kampanyasız 8 hafta, haftada 100-124 kapıda ödemeli gönderi (6. metrik).

Hafta12345678Toplam
Kapıda ödemeli gönderi110118104121115108124100900
Teslim edilemeden dönen1922182120172322162
Oran%17,3%18,6%17,3%17,4%17,4%15,7%18,5%22,0%18,0

162 ÷ 900 = %18,0. Kampanya haftası (260 gönderi, 70 dönen, %26,9) tabloya eklenirse taban %20,0’a çıkar ve 120 gönderilik haftada alarm eşiği 35’ten 38 pakete kayar.

Alarm sınırı: o haftanın gönderi sayısıyla

p taban, n bu haftanın paydası olsun. NIST’in oran kontrol kartında merkez çizgi p, üst sınır p + 3√(p(1−p)/n), alt sınır p − 3√(p(1−p)/n)’dir; p bilinmiyorsa önceki örneklemlerden toplam kusurlu ÷ toplam incelenen alınır. NIST sayfası sabit örneklem büyüklüğünü anlatır. Haftanın kendi n’iyle hesaplamak ve negatif alt sınırı sıfır almak bizim uyarlamamızdır, çünkü gönderi sayısı haftadan haftaya değişir. Formüller (karekökü KAREKÖK (SQRT), sıfır sınırını MAK (MAX) sağlar):

Türkçe Excelİngilizce Excel
Üst sınır=p+3*KAREKÖK(p*(1-p)/n)=p+3*SQRT(p*(1-p)/n)
Alt sınır=MAK(0;p-3*KAREKÖK(p*(1-p)/n))=MAX(0,p-3*SQRT(p*(1-p)/n))
Durum=EĞER(pay>n*üst;"Alarm";EĞER(pay<n*alt;"İyi hafta";""))=IF(pay>n*upper,"Alarm",IF(pay<n*lower,"İyi hafta",""))

Formüllerdeki p, n, üst, alt ve pay yerine hücre adreslerini yazın. Kapıda ödemede taban %18,0, bu hafta 120 gönderi: 9 ile 34 dönen paket arası olağan dalgalanmadır, 35 ve üstü alarm, 8 ve altı olağan dışı iyi haftadır. Örnek haftanın 24 paketi bandın içinde, peşindeki 3 paket de. Peşinde (taban %1,2, 220 gönderi) üst sınır 8 pakettir; alt sınır sıfırın altına düştüğü için sıfır alınır ve “iyi hafta” sinyali hiç çıkmaz.

Porego’da nasıl yapılır? Reklam veren bir mağazaysanız Başabaş ROAS uygulamasına bakın. Uygulama gerçek siparişlerinizden, iade oranı, kargo ve tahsilat maliyetlerini dahil ederek reklamın başabaş eşiğini ürün bazında hesaplar ve teslim oranı duyarlılığını gösterir; kapıda ödemede dönen paket oranının alarm verdiği hafta bakılacak yer burasıdır. Reklam hesabı bağlı olmasa da çalışır. 6. metriğin alarm bandı yine bu yazıdaki tablodan gelir; hesabın mantığı başabaş ROAS yazısında.

Hedef bandın dışında mı?

5. metrikte taban %84 ve haftada 340 sipariş olsun: tek haftanın bandı ±6,0 puandır. 4 puanlık bir iyileşme hedefi tek haftada görünmez. Görmek için kabaca 756 sipariş gerekir; haftada 340 siparişte bu 3 hafta eder (1.020 siparişte bant ±3,4 puan). Kaba ölçü, görmek istediğiniz değişim b (oran olarak) ise n = 9 × p × (1 − p) ÷ b²; bu ölçüt bizim çıkarımımızdır. Hedefi bandı aşacak büyüklükte koyun ya da çok haftalık toplamda ölçün.

Taban ne zaman yenilenir?

NIST’in WECO kuralları arasında “merkez çizginin aynı tarafında 8 ardışık nokta” da var. Bunu haftalık tabloya uyarlamak bizim tercihimizdir: bir satır 8 hafta üst üste tabanın aynı tarafında kalırsa o satırın tabanını yeniden hesaplayın. Kural eklemenin bedeli boşuna alarmdır: NIST’e göre yalnız ±3 sigma kuralıyla ortalama 371 noktada, WECO kuralları eklenince yaklaşık 91,75 noktada bir yanlış alarm çıkar. Kaba hesapla 10 satırlık bir tabloda bu yılda 1,4 ile 5,7 boşuna alarm eder; NIST’in normal dağılımlı ortalamalarını küçük oranlı haftalara taşıdığımız için yalnız büyüklük fikri verir.

Tabloyu ilk kurduğunuz pazartesi her satırın yanına gösterdiği haftayı yazın. İki satır farklı haftayı gösteriyorsa bu hata değil, kesinleşme farkıdır.

Sık sorulan sorular

Kargo metrikleri için Türkiye’de sektör ortalaması var mı?

Firma bazında yayımlanmış resmî bir ortalama bulamadık. Ülke geneli için yalnız yol süresi verileri var ve bunlar sizin söz verdiğiniz süreyi ölçmüyor. Hedefi son 8 kapanmış haftanızdan çıkarın.

Haftada az gönderim var; tabloyu haftalık mı tutmalıyım, aylık mı?

Bant payda küçüldükçe açılır: %18 tabanda 50 gönderilik haftada ±16 puan, 120 gönderide ±10,5 puan. Bant önemsediğiniz değişimden genişse satırı 4 haftalık toplamla tutun; ±10 puanlık bant için yaklaşık 133 gönderi gerekir.

Bir sipariş iki koliye bölündüyse nasıl sayılır?

Satır siparişlerdir. Teslim tarihi olarak son kolinin teslim gününü yazın; kolilerden biri dönerse siparişi “Dönen” saymayın, sorun sütununa not düşün. Bu bizim önerimiz.

Kargo maliyetini hesapla, süreçlerini otomatikleştir

Bu yazıdaki adımları Porego'nun ücretsiz araçlarıyla hemen uygulamaya geçir.

Kargo maliyetini %40'a kadar düşür: anlaşmalı fiyatlarla gönder, siparişlerini tek panelden yönet.

Ücretsiz hesap aç

Yorum yaz