Kargo Yönetimi ve Otomasyon

Kargo Otomasyon Kuralları: İlk Kurulacak 6 Kural ve Test Yöntemi

Depo masasındaki koli sırasında bir kolinin üstüne elle bekletme etiketi yapıştırılıyor
İçindekiler

Depoda aynı kararlar her gün yeniden veriliyor: bu adres eksik mi, bu sipariş iki kez mi girilmiş, bu koli hangi firmayla gitsin, üç gündür kıpırdamayan gönderiye kim bakacak? Kargo otomasyon kuralları bu kararları bir kez yazıp sisteme bırakmanızı sağlar. Yanlış kurulan kural ise doğru siparişi de durdurur.

Bu yazıda kuracağınız altı kuralı tetikleyici, koşul, eylem ve cevap gelmezse ne olacağıyla birlikte veriyoruz; sonra canlıya almadan nasıl deneyeceğinizi anlatıyoruz. Kavramın kendisi için kargo otomasyonu nedir, genel süreç için kargo süreçleri nasıl otomatikleştirilir yazılarına bakabilirsiniz. Kargo ücretlerini rakamla vermiyoruz, çünkü tutar firmaya, desiye ve anlaşmaya göre değişir; hesaplarda simge kullanıyoruz, siz kendi tarifenizdeki tutarı koyun.

Altı kural tek tabloda

Eşikler bizim başlangıç önerimizdir, araştırma sonucu değildir. Sıralama da önemli: 1. ve 2. kural, 3. kuraldan önce çalışmalı. Yoksa aynı müşteriye iki sipariş için iki onay mesajı gider, sonra bir de adres düzeltme mesajı.

KuralTetikleyiciKoşulEylemCevap gelmezse
1. Mükerrer siparişSipariş oluştuAynı telefon ve aynı ürün, son 2 saatte, ilkinde barkod yokİkisini de beklet, ekibe düşürMesai bitmeden ekip arar
2. Eksik adresSipariş oluştuBina no veya ilçe boş, adres 20 karakterden kısa ya da telefon 11 hane değilBeklet, düzeltme mesajı gönder24 saat sonra ekip arar
3. Kapıda ödeme onayı1 ve 2. kuraldan geçen siparişKapıda ödeme ve ilk sipariş ya da tutar eşiğin üstündeOnay mesajı, onaysız barkod yok24 saat sonra arama kuyruğu
4. Koli ve firmaEtiket basılmadan önceSepet desisi belirli aralıktaO aralığın kolisi ve firmasıÖlçü yoksa ekip ölçer
5. Hareketsiz gönderiGünde iki kez zamanlı kontrolBarkoddan sonra 1 iş günü kabul yok ya da son hareketten sonra 2 iş günü sessizlikEkibe görev, firmaya sorgu2 iş günü sonra müşteriye bilgi
6. Teslim edilemediKargo hareketi geldiDurum “teslim edilemedi” veya “şubede”Müşteriye mesaj; kapıda ödemede arama kuyruğu1 iş günü sonra ekip arar

Son sütunu boş bırakmayın. Çıkışı yazılmamış bekletme kuralında sipariş kimse bakmadan günlerce durur. Şu sınırı da hesaba katın: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 16/1’e göre süre, siparişin satıcıya ulaştığı tarihte başlar. Satıcı taahhüt ettiği süreye uymak zorundadır ve tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar hariç, mal satışlarında bu süre 30 günü geçemez. Sitenizde “2 iş gününde kargoda” yazıyorsa bekletme planınızı o sözle birlikte düşünün.

Bu fıkra bugünkü hâlini 23/8/2022 değişikliğiyle aldı ve 1/10/2022’de yürürlüğe girdi. 2023 ve 2024 ertelemelerinin listesinde m. 16 yok; 1/1/2026’da yürürlüğe giren 24/5/2025 değişikliği de bu maddeye dokunmuyor. Hukuki danışmanlık değildir; kendi durumunuz için uzmana sorun.

Kargoya vermeden hangi kurallar çalışmalı?

Kural 1: Mükerrer siparişi durdurun

Müşteri ödeme ekranında iki kez bastığında ya da “sipariş düştü mü” diye tekrar verdiğinde iki paket çıkar. Fazladan giden paketin maliyetini kendi tarifenizle hesaplayın: gidiş kargosu K, paket ve işçilik P. Müşteri ikinci paketi teslim almazsa dönüş masrafı D1 eklenir; teslim alıp sonra iade ederse müşteri talebiyle iade masrafı D2 eklenir. Bu ikisi anlaşmanızda farklı ücretlendirilebilir, ayrı tutun. Örnek: ayda 8 mükerrer gönderinin hepsi teslim alınmadan dönüyorsa aylık kayıp 8 × (K + P + D1) olur.

Koşula mutlaka “aynı ürün” ekleyin. Yalnız telefona bakarsanız, aynı müşterinin gerçekten ikinci kez verdiği siparişi de yakalarsınız. Bu kural iptal etmez, yalnız bekletir; kararı ekip verir. Shopify kullanıyorsanız Flow’un Hold fulfillment order şablonları arasında buna birebir uyan “Hold orders if customer placed more than 1 order in last 24 hours” şablonu var.

Kural 2: Eksik adresi paketlemeye sokmayın

Burada hedef adresi “düzeltmek” değil, kargoya çıkmadan fark etmektir. Köy adreslerinde bina numarası olmayabilir, bu yüzden kural yine yalnız bekletir. Telefon için önce biçimi temizleyin: +90 ve boşlukları ayıklamadan 11 hane sayarsanız doğru numarayı hatalı işaretlersiniz.

Merhaba {ad}, {sipariş_no} numaralı siparişinizin adresinde bina veya daire numarası eksik görünüyor. Kargoya verebilmemiz için tam adresinizi bu mesaja yanıt olarak yazabilir misiniz?

Yanıt alamadığınız bir kanaldan bu metni göndermeyin; düzeltme linki ya da telefon ekleyin.

Paketleme masasında kalemle sipariş kâğıdının bir satırını işaretleyen el

Kural 3: Kapıda ödemede onay almadan barkod basmayın

Yine varsayım: 1.000 kapıda ödeme siparişine 1 TL’lik mesaj ayda 1.000 TL eder (SMS ile doğrulama varsayımı; WhatsApp onayında aylık sabit ücretle hesaplayın). Teslim alınmayan bir gönderinin size toplam maliyetine L deyin: gidiş kargosu K ile dönüş masrafı D1’in toplamı, anlaşmanızda dönen gönderiden de kapıda ödeme bedeli alınıyorsa o da eklenir. Kural 1.000 ÷ L gönderi kurtarınca kendini öder. Teslimden sonra müşteri talebiyle yapılan iadeyi (D2) bu hesaba katmayın, ayrı tutun. Ama hesabın öbür yüzü de var: onay adımı yüzünden 10 gerçek sipariş kaybolursa ve her biri 150 TL kâr bırakıyorsa eşik (1.000 + 10 × 150) ÷ L = 2.500 ÷ L gönderiye çıkar. Bu yüzden kuralı devreye aldıktan sonra yalnız dönüşe değil, onaysız kalan siparişe de bakın. Kendi başa baş oranınızı kapıda ödeme iadeleri rehberindeki formülle bulabilirsiniz.

Porego’da nasıl yapılır? Uygulamalar altındaki WhatsApp Kapıda Ödeme Onayı’nda “Onay gelmeden kargo kodu alınmasın” mağaza ayarı açıkken onaylanmayan sipariş kargoya verilemez. SMS veya AI sesli arama isterseniz Kapıda Ödeme Sipariş Doğrulama’da “Onaysız barkod basılmasın” ayarını kullanırsınız; reddedilen ve cevapsız sipariş manuel karara kalır. Bu ayarları mağaza için açarsınız; tablodaki tutar ve ilk sipariş koşulunu bu ayarların parçası saymayın.

Shopify kullanıyorsanız Shopify’ın Hold fulfillment order sayfasındaki şablon, toplam sipariş tutarı 1.000 doları geçince gönderimi beklemeye alıyor.

Koli ve firmayı kural nasıl seçer?

Kural 4: Desi aralığına göre karar verin

“Düşük desi şu firmayla gitsin” cümlesini yazmak kolaydır; işe yarayıp yaramadığını görmek için önce hesaba dökün. Örnek gönderi sayıları: ayda 200 gönderi 1-5 desi, 300 gönderi 6-10 desi. Fiyatları kendi tarifenizden alın: A firmasının 1-5 desi fiyatı Ak, 6-10 desi fiyatı Ab; B firmasınınki Bk ve Bb.

Senaryo1-5 desi (200 gönderi)6-10 desi (300 gönderi)Aylık toplam
Hepsi A firmasıylaAk × 200Ab × 300200 × Ak + 300 × Ab
Hepsi B firmasıylaBk × 200Bb × 300200 × Bk + 300 × Bb
Kuralla (küçük A, büyük B)Ak × 200Bb × 300200 × Ak + 300 × Bb

Son satır, küçük pakette A’nın (Ak, Bk’den düşük), büyük pakette B’nin (Bb, Ab’den düşük) ucuz olduğu durumu gösterir. Kural, hepsini A ile göndermeye göre ayda 300 × (Ab − Bb), hepsini B ile göndermeye göre 200 × (Bk − Ak) fark ettirir. Koli tarafı da aynı mantıkla çalışır: 40×30×20 cm koli 8 desi, 35×25×15 cm koli 4,375 desi eder. Ürün küçük koliye sığıyorsa gönderi bu tabloda alt aralığa iner; ağırlık hacimden büyükse hesap değişir, ayrıntısı desi rehberinde.

Bu kural yalnız fiyata bakarsa teslim süresini kaçırır. Tabloyu firmanın sizin hattınızdaki gerçek teslim süresiyle birlikte okuyun ve her tarife değişiminde gözden geçirin. Kuralın üstüne son güncelleme tarihi yazın.

Porego’da nasıl yapılır? Sürat, Aras, HepsiJet, Yurtiçi ve KolayGelsin’i tek panelde karşılaştırırsınız. Tablonuzu kargo fiyatları sayfasındaki güncel rakamlarla doldurun; koli ölçülerini Desi Hesaplama aracında deneyin.

Masada iki boy karton koli ve küçük olanın kenarını şerit metreyle ölçen eller

Gönderi yoldayken hangi kurallar çalışmalı?

Kural 5: Hareketsiz gönderiyi müşteriden önce görün

Bu kural bir olayı değil, bir olayın olmamasını yakalar. Eşiği tahminle koymak yerine kendi verinizden çıkarın: teslim edilmiş son 200 gönderinin takip kayıtlarında iki hareket arasındaki en uzun boşluğu yazın, küçükten büyüğe dizin, 190. değere bakın. Gönderilerin %95’i bu süreden daha uzun sessiz kalmamıştır.

Sonra kuyruk yükünü hesaplayın. Yine varsayım: ayda 1.000 gönderide %5 alarm 50 görev eder, 22 iş gününe bölününce günde 2,3 görev. Ekibiniz buna bakabiliyorsa eşik doğrudur. Günde 20 görev çıkıyorsa kimse okumaz; eşiği yükseltin. Etiket basılıp kabul görmeyen gönderiyi ayrı kuyrukta tutun, çünkü o paket firmaya hiç ulaşmamış olabilir; önce kendi rafınıza bakın. Barkodlu toplama kullanıyorsanız ilk bakılacak yer son okutma kaydıdır.

Kural 6: Teslim edilemeyen gönderide hemen yazın

Müşteri kuryeyi kaçırdığında sonraki adımı bilmiyorsa paket size dönebilir. Mesaj kısa olsun ve tek bir şey istesin:

Merhaba {ad}, {sipariş_no} numaralı siparişiniz bugün teslim edilemedi. Durumu buradan görebilirsiniz: {takip_linki}. Teslimat için size uygun zamanı bize yazabilirsiniz.

Kurmadan önce son 30 günün takip kayıtlarını açın ve her firmanın bu olayı hangi durum adıyla gönderdiğini listeleyin. Aynı olay firmadan firmaya farklı yazılabilir; koşula tek bir ifade koyarsanız diğer firmaların gönderileri kuralın dışında kalır.

Porego’da nasıl yapılır? Uygulamalar altındaki Otomasyonlar’da tetikleyici, koşul ve aksiyondan oluşan kurallar kurarsınız; aksiyon olarak SMS, WhatsApp veya webhook seçilebilir. Kural 5 için tetikleyici olarak Kargo Hareketsiz Kaldığında’yı seçip kaç gün bekleneceğini Hareketsiz Gün Sayısı koşuluyla belirlersiniz.

Otomatik mesajlara kampanya eklenir mi?

Eklemeyin. Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik m. 6/2, satın alma ve teslimata ilişkin bildirimlerde önceden onay aramıyor, ama aynı fıkra bu bildirimlerde mal veya hizmetin özendirilemeyeceğini ve tanıtılamayacağını söylüyor. “Kargonuz yola çıktı, sıradaki siparişe indirim kodu” cümlesi bu sınırı aşar. Kampanya mesajını ayrı kural yapın; 4/1/2020 değişikliğiyle eklenen m. 5/3’e göre İYS üzerinde onayı olmayan alıcıya ticari elektronik ileti gönderilemez.

Aynı değişiklik m. 6’ya beşinci fıkrayı ekledi: m. 6/2 kapsamındaki iletide İYS üzerinden kontrol yapılmaz. Bu fıkranın yürürlük tarihi önce 1/9/2020 idi, 28/8/2020 değişikliğiyle 16/1/2021’e alındı.

WhatsApp’ta da sonuç benzer. Meta’nın şablon rehberi kargo güncellemesini sipariş yönetimi amacıyla utility grubunda örnekliyor; promosyon içeren sipariş güncellemesini ise karışık içerik sayıp marketing sınıfına koyuyor. Meta bu örneklerin yalnız yol gösterici olduğunu da belirtiyor.

Kuralı canlıya almadan nasıl denersiniz?

  1. Tek cümleyle yazın. “Şu olduğunda, şu koşulda, şunu yap, cevap gelmezse şunu yap.” Bu cümleye sığmıyorsa iki kuraldır.
  2. Geçmişe uygulayın. Son 200 siparişi tabloya alın, kuralın kaçını yakalayacağını sayın. Diyelim 30 sipariş yakalıyor ve bunların 9’u gerçekten sorunluysa isabet %30’dur; geri kalan 21 müşteri boşuna beklerdi. Koşulu daraltın.
  3. Bir hafta yalnız işaretleyin. Kural durdurmasın, etiket koysun. Ekip her gün etiketlilere bakıp “bunu gerçekten durdurur muydum” diye not alsın.
  4. Kendi numaranızla deneyin. Değişkenler dolu mu, link açılıyor mu, mesaj gece saatinde mi gidiyor?
  5. Sahibini yazın. Bekletilen siparişe kim bakacak, izinliyse kim?
KuralHaftalık bakılacak sayıSorun işareti
1. MükerrerDurdurulan sipariş ve gerçekten mükerrer olanıDurdurulanların çoğu gerçek ikinci sipariş
2. Eksik adresBekleyen sipariş, ortalama düzeltme süresiTam adresler de yakalanıyor
3. Kapıda ödeme onayıOnay, ret, cevapsız sayısı; teslim oranıCevapsız kuyruğu her hafta büyüyor
4. Koli ve firmaDesi farkı faturası, firma başına teslim süresiKural dışı elle seçim artıyor
5. HareketsizGörev sayısı, bulunan sorun sayısıGörevler kapatılmadan birikiyor
6. Teslim edilemediMesaj sonrası teslim edilen gönderiMesaja rağmen dönüş oranı değişmiyor

Bu hafta hangi kuralla başlamalısınız?

Son 30 günün dönen gönderilerini açın ve nedenlerini sayın. En büyük kalem hangisiyse onun kuralını yukarıdaki beş adımla kurun, ikincisine ancak ilki bir hafta sorunsuz çalışınca geçin. Yoğun dönem yaklaşıyorsa takvimi kasım indirimleri hazırlık planına oturtun ve yeni kuralı kampanyadan önce bitirin.

Sık sorulan sorular

Kargo otomasyon kuralı kurmak için kaç sipariş gerekir?

Bunun için resmî bir eşik yok. Kendi ölçünüz şu olabilir: aynı kararı her gün elle veriyorsanız ve yanlış verildiğinde bir gönderi bedeli kaybediyorsanız kural kurmaya değer. Az siparişte önce mükerrer ve eksik adres kurallarını elle kontrol listesi olarak uygulamak da olur.

Kural yanlış siparişi durdurursa ne olur?

Bu yazıdaki durdurma kuralları siparişi iptal etmez, bekletir. Zarar bekleme süresiyle sınırlı kalsın diye her kuralın “cevap gelmezse” adımı ve sahibi olmalı.

Kargo bildirim SMS’i için İYS onayı gerekir mi?

Yönetmelik m. 6/2 teslimata ilişkin bildirimde önceden onay aramıyor, m. 6/5 de bu iletide İYS kontrolü yapılmayacağını söylüyor. Aynı fıkra bu bildirimlerde tanıtımı yasaklıyor, bu yüzden mesaja kampanya eklemeyin. Kendi metniniz için hukukçuya danışın.

Kurallar yoğun günde kapatılmalı mı?

Kapatmak yerine önceden planlayın: 24 saatlik cevap süresi kampanya gününde kargo kesim saatini kaçırtabilir. Bekleyen kuyruğa bakacak kişi sayısını artırın ya da kısa süreli olarak eşiği değiştirin, sonra eski eşiğe dönün ve değişikliği not edin.

Kargo maliyetini hesapla, süreçlerini otomatikleştir

Bu yazıdaki adımları Porego'nun ücretsiz araçlarıyla hemen uygulamaya geçir.

Kargo maliyetini %40'a kadar düşür: anlaşmalı fiyatlarla gönder, siparişlerini tek panelden yönet.

Ücretsiz hesap aç

Yorum yaz